Một đĩa xôi ngon thường được nhớ đến bởi mùi thơm dịu và những hạt nếp mềm dẻo. Đôi khi chỉ cần thêm chút muối vừng, bữa sáng đã đủ ngon miệng. Nhưng cũng có lần, dù vẫn nấu theo cách quen thuộc, xôi lại khô hơn hoặc dính bết vào nhau. Khi ấy, ngoài cách ngâm và đồ xôi, loại gạo đang dùng cũng là điều nên xem lại.
Chọn nếp cho gia đình không cần bắt đầu bằng việc nhớ hết tên các giống gạo. Bạn có thể bắt đầu từ món mình muốn nấu và độ dẻo mà cả nhà yêu thích.
Nghĩ đến món ăn trước khi chọn gạo
Nếu thích xôi có hạt rõ, mềm mà không bết, đó là điều bạn nên nói với người bán. Nếu mua nếp để gói bánh chưng, hãy nói rõ mục đích. Câu hỏi “Loại này đồ xôi có hợp không?” thường giúp cuộc trao đổi dễ dàng hơn câu “Loại nào ngon nhất?”.
Với loại chưa từng dùng, nên mua đủ cho một vài lần nấu. Đừng mua nhiều chỉ vì tên gạo quen hoặc bao lớn có giá rẻ hơn. Gia đình thỉnh thoảng mới nấu xôi sẽ cần lượng gạo khác với nhà dùng nếp mỗi tuần.
Nhìn kỹ một ít gạo trước khi mua
Xin một ít gạo từ phần hàng định mua rồi trải lên đĩa sạch. Bạn sẽ dễ thấy hạt gãy vụn, hạt đổi màu và tạp chất hơn khi chỉ nhìn vào miệng túi. Cũng nên xem bao có khô, kín và nguyên vẹn không.
Màu trắng đẹp chưa nói hết được chất lượng món ăn sau khi nấu. Hình dáng hạt cũng không đủ để xác nhận đó là giống nếp nào. Nếu muốn mua đúng loại đã dùng ngon lần trước, một bức ảnh nhãn túi sẽ hữu ích hơn việc cố nhớ “hạt tròn, trắng, thơm”.
Với hàng đóng gói, đọc tên gạo, nơi sản xuất hoặc đóng gói và hướng dẫn bảo quản. Nếu người bán giới thiệu là “gạo mới”, có thể hỏi thêm đó là gạo vụ mới hay hàng vừa nhập về. Hai cách nói ấy không cùng một nghĩa.
Thử bằng món xôi trắng
Một mẻ xôi trắng là cách đơn giản để làm quen với loại nếp mới. Chưa thêm nhiều gia vị hoặc nước cốt dừa, bạn sẽ dễ nhận ra mùi và cảm nhận độ dẻo của hạt.
Xới một ít ra bát, để bớt nóng rồi nếm. Hạt có mềm đều không? Có chỗ còn sượng không? Độ dẻo ấy đã vừa ý cả nhà chưa? Nếu xôi chưa ngon, xem lại thời gian ngâm, độ dày lớp gạo trong xửng và hơi nước trước khi kết luận do nếp.
Khi so hai loại gạo, nên dùng cùng một cách nấu ở lần đầu. Nếu một mẻ ngâm lâu còn mẻ kia vừa vo xong đã đem đồ, kết quả sẽ khó giúp bạn chọn.
Giữ lại cách nấu mà cả nhà thích
Khi tìm được loại hợp khẩu vị, ghi lại tên gạo, lượng đã dùng và cách nấu. Chỉ cần một dòng như “300 g nếp, ngâm từ tối, dùng xửng nhỏ, cả nhà thích độ mềm này” là lần sau bạn đã có điểm bắt đầu.
Phần gạo còn lại nên được cất trong hộp khô, kín. Một loại nếp hợp khẩu vị, mua vừa đủ và giữ cẩn thận sẽ có ích cho căn bếp hơn một bao gạo nổi tiếng nhưng dùng mãi không hết.
