Bữa sáng đã xong mà vẫn còn một bát xôi. Bỏ đi thì tiếc, nhưng để nguyên trên bàn chờ đến chiều lại không phải cách giữ tốt. Với xôi, phần cần làm ngay là chia và cất; chuyện hấp cho mềm trở lại có thể để đến lúc ăn.

Hướng dẫn dưới đây dành cho xôi vừa nấu tại nhà. Với xôi mua sẵn, bạn còn cần biết món đã được nấu và giữ thế nào trước khi mang về.

Cất sớm, đừng đợi xôi nguội trong cả nồi

Chia xôi thành phần nhỏ trong hộp nông sạch để nguội nhanh. Mục tiêu là làm nguội và đưa vào ngăn mát càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng một giờ sau nấu. Dùng trong 24 giờ và chỉ hâm lại một lần. Đây là hướng dẫn cho cơm, xôi từ Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh — FSA.

Chẳng hạn, nấu xong lúc 7 giờ thì nên xử lý phần để dành ngay sau khi xới bữa sáng, thay vì chờ dọn bếp buổi trưa. Ghi giờ hoặc ngày nấu lên hộp giúp mọi người trong nhà biết phần nào cần ăn trước.

Giữ hộp kín trong tủ đủ lạnh

Đậy hộp sau khi làm nguội nhanh, đặt tách khỏi thực phẩm sống. Theo hướng dẫn làm lạnh và cấp đông của FSA, ngăn mát nên ở 0–5°C, ngăn đông khoảng −18°C. Có thể dùng nhiệt kế tủ lạnh để kiểm tra thay vì đoán theo số trên núm chỉnh.

Nếu không ăn trong ngày hôm sau, chia phần và cấp đông sớm sau khi làm nguội nhanh. Hộp hoặc túi cần dùng được cho ngăn đông; ghi ngày và tên món. Khi dùng, rã đông trong ngăn mát, không để trên bàn từ sáng đến tối. Theo hướng dẫn FSA ở trên, dùng trong 24 giờ sau khi rã đông hoàn toàn.

Hấp lại từng phần vừa ăn

Chỉ lấy lượng định ăn, tách nhẹ khối xôi nếu có thể rồi đặt vào đĩa chịu nhiệt hoặc xửng lót phù hợp. Đun nước dưới nồi cho sôi, đặt xôi lên, đậy nắp và hấp đến khi nóng đều cả giữa phần xôi. Phần dày sẽ cần lâu hơn phần mỏng, nên không chỉ chạm mặt ngoài để đoán.

Nếu dùng lò vi sóng, cho vào bát phù hợp, thêm một ít nước khi xôi quá khô và đậy bằng nắp dùng cho lò, có chỗ thoát hơi. Làm nóng theo hướng dẫn thiết bị, dừng để đảo hoặc tách phần giữa rồi kiểm tra lại. Không đặt hộp nhựa không rõ khả năng chịu nhiệt vào lò.

Ăn ngay sau khi hâm. Với phần có thịt, trứng hoặc nước cốt dừa, cũng cần nóng đều toàn bộ món, không chỉ riêng lớp nếp ngoài cùng.

Mềm lại không có nghĩa là đã an toàn

Xôi khô sau khi cất lạnh đúng cách có thể mềm hơn khi hấp. Còn xôi để ngoài qua đêm là một tình huống khác: hâm nóng không xóa được rủi ro do giữ không đúng cách. Bào tử vi khuẩn có thể sống sót sau khi nấu, và việc để lâu ở nhiệt độ phòng tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc độc tố phát sinh, theo FSA.

Nếu không nhớ xôi đã ở ngoài bao lâu, hoặc món có mùi, màu, bề mặt bất thường, đừng nếm thử để kiểm tra. Lần sau, tách phần để dành trước khi bày bữa ăn sẽ giúp bạn vừa đỡ lãng phí vừa dễ theo dõi hơn.